Jakie przedmioty odchodzą w 3 klasie liceum?

W typowym czteroletnim liceum w 3 klasie kończy się przedmiot Historia i teraźniejszość, a wyraźnie spada liczba godzin z geografii, biologii i chemii. W planie zostają głównie przedmioty ogólne oraz te, które wybrałeś jako przedmioty rozszerzone pod maturę. Konkretne zmiany zależą od rocznika, profilu klasy i decyzji dyrektora szkoły. Jeżeli chcesz zobaczyć, co realnie „odpada” w 3 klasie liceum i jak się w tym odnaleźć, czytaj dalej.

Jak zmienia się plan lekcji w 3 klasie liceum?

Wejście do 3 klasy to moment, w którym plan lekcji zaczyna przypominać rozkład zajęć pod maturę. Zamiast wielu krótkich przedmiotów z zakresu podstawowego pojawia się więcej godzin na wybrane przedmioty rozszerzone. Uczeń zwykle ma łącznie około 32 godzin obowiązkowych tygodniowo, a do tego dochodzi mniej więcej 7 godzin rozszerzeń, co w praktyce oznacza nawet 35 lekcji w tygodniu.

Nie dochodzą nowe obowiązkowe przedmioty ogólnokształcące. Zmiana polega na tym, że część z nich się kończy lub zostaje sprowadzona do pojedynczych godzin, a większą część planu przejmują rozszerzenia wybrane w 1 lub 2 klasie. W efekcie dzień szkolny staje się bardziej „profilowy” – humanista spędza dużo czasu na polskim, historii i WOS-ie, a uczeń ścisły na matematyce, fizyce czy informatyce.

Jakie przedmioty zostają obowiązkowe?

Niezależnie od profilu, w 3 klasie liceum zostają przedmioty, które podstawa programowa MEN uznaje za trzon kształcenia ogólnego. Oznacza to kontynuację nauki z języka polskiego, języka obcego nowożytnego, często także drugiego języka obcego, a także z matematyki i historii. Te przedmioty w liceum czteroletnim biegną przez kilka lat i kończą się zwykle dopiero w klasie maturalnej.

W 3 klasie uczniowie mają też nadal informatykę, wychowanie fizyczne, jedną godzinę zajęć z wychowawcą oraz – zależnie od rocznika – podstawy przedsiębiorczości albo biznes i zarządzanie. Z punktu widzenia planu dnia to właśnie te przedmioty, razem z rozszerzeniami, układają szkielet tygodniowego rozkładu.

Ile godzin ma uczeń w 3 klasie?

3 klasa liceum uchodzi za jedną z najbardziej obciążających godzinowo. Z ramowych planów nauczania wynika, że na przedmioty w zakresie podstawowym i zajęcia z wychowawcą przypada około 25 godzin tygodniowo, a na rozszerzenia – kolejne 7 godzin. Do tego dochodzą zajęcia do wyboru, jak religia lub etyka, co w praktyce daje 32–35 godzin tygodniowo.

Na obciążenie wpływają też przedmioty dodatkowe wynikające z profilu klasy. W klasie humanistycznej mogą to być na przykład zajęcia z historii sztuki lub łaciny, a w klasie o profilu biologiczno-chemicznym – rozszerzone bloki laboratoryjne. W liceach dwujęzycznych dochodzą jeszcze dodatkowe godziny języka obcego jako języka nauczania.

Jakie przedmioty odchodzą w 3 klasie liceum?

Najczęściej padające pytanie brzmi: co konkretnie „znika” w 3 klasie, a co tylko ma mniej godzin. W praktyce mamy do czynienia z dwoma zjawiskami – całkowitym zakończeniem niektórych przedmiotów oraz znacznym ograniczeniem liczby godzin z wybranych dziedzin. Oba procesy wynikają wprost z ramowych planów nauczania i tego, kiedy MEN przewiduje realizację pełnej podstawy programowej z danego przedmiotu.

W liceum ogólnokształcącym uczniowie wyraźnie odczuwają to w obszarze przedmiotów przyrodniczych i społecznych. Zmienia się też rola takich zajęć jak Historia i teraźniejszość czy edukacja dla bezpieczeństwa, które są mocno „ściśnięte” w niższych klasach, aby w 3 klasie zrobić miejsce pod rozszerzenia i przygotowanie do egzaminu dojrzałości.

Jakie przedmioty kończą się na etapie 1 i 2 klasy?

Żeby dobrze zrozumieć, co odchodzi w 3 klasie, trzeba spojrzeć na to, co zostało zrealizowane wcześniej. W 1 klasie liceum szkoła wybiera zwykle jeden przedmiot artystyczny lub humanistyczny, na przykład filozofię, plastykę, muzykę albo język łaciński i kulturę antyczną. Ten przedmiot ma zaledwie 1 godzinę tygodniowo i kończy się po klasie pierwszej, nie wracając już w kolejnych latach.

W niższych klasach realizowane bywają także takie przedmioty jak edukacja dla bezpieczeństwa czy w części szkół blokowy kurs biznes i zarządzanie. Zgodnie z przepisami dyrektor może rozłożyć te godziny między 1 i 2 klasę, dlatego wielu uczniów w ogóle nie widzi ich w swoim planie w 3 klasie. W efekcie na starcie trzeciego roku nauki lista przedmiotów jest już wyraźnie krótsza niż w klasie pierwszej.

Co realnie „odchodzi” w 3 klasie liceum?

Dla obecnych roczników najważniejsza zmiana brzmi: w 3 klasie kończy się przedmiot Historia i teraźniejszość (HiT). Ten przedmiot – wprowadzony zamiast podstawowego WOS-u – realizuje się w 1 i 2 klasie, a w 3 nie ma go już w planie. Oznacza to zamknięcie całego cyklu historii najnowszej przed wejściem w bezpośredni okres przygotowań do matury.

Jednocześnie w 3 klasie zmniejsza się liczba godzin geografii, biologii i chemii. Te przedmioty nadal występują w zakresie podstawowym, ale są nauczane w mniejszym wymiarze niż w klasie drugiej. W 4 klasie liceum w ogóle znikają z planu w zakresie podstawowym, zostając jedynie w formie rozszerzenia dla chętnych. Właśnie dlatego wielu uczniów mówi, że „przyroda odchodzi” praktycznie już na poziomie 3 klasy.

Na podstawie przykładowego planu liceum ogólnokształcącego można to zobrazować tak:

W IV klasie te przedmioty w zakresie podstawowym już nie występują, więc 3 klasa jest ostatnim momentem, kiedy każdy uczeń ma jeszcze kontakt z pełnym pakietem nauk przyrodniczych. Jeśli któryś z tych przedmiotów nie jest realizowany jako rozszerzenie, jego nauka kończy się właśnie w tym momencie.

W 3 klasie liceum kończy się Historia i teraźniejszość, a geografia, biologia i chemia przechodzą do roli „resztek podstawy” – po jednej godzinie tygodniowo.

Jak przedmioty rozszerzone zmieniają 3 klasę liceum?

To, jak odczuwasz „odchodzenie” przedmiotów w 3 klasie, w ogromnym stopniu zależy od tego, co wybrałeś jako przedmioty rozszerzone. Uczeń, który rozszerza biologię i chemię, w ogóle nie ma wrażenia, że te przedmioty znikają – wręcz przeciwnie, są ich w planie znacznie więcej. Ktoś, kto skupił się na historii i WOS-ie, zobaczy z kolei szybkie wygaszanie przyrody.

Ramowy plan MEN zakłada, że każdy uczeń liceum wybiera 2 lub 3 rozszerzenia spośród takich przedmiotów jak język polski, język obcy nowożytny, matematyka, historia, wiedza o społeczeństwie, geografia, biologia, chemia, fizyka oraz informatyka. Łącznie w czteroletnim cyklu rozszerzenie z tych przedmiotów to 6 lub 8 godzin tygodniowo, więc w 3 klasie to właśnie one „wygryzają” z planu wiele mniejszych przedmiotów podstawowych.

Jak wybrać rozszerzenia pod maturę?

Decyzja o rozszerzeniach zwykle zapada pod koniec 1 klasy, ale jej skutki najmocniej widać właśnie w 3 klasie. To wtedy na dobre okazuje się, czy profil klasy pokrywa się z Twoimi planami maturalnymi i tym, co chcesz robić po szkole. Warto więc spojrzeć chłodno na to, jakie przedmioty będą Ci realnie potrzebne przy rekrutacji na studia.

Przy wyborze rozszerzeń dobrze jest wziąć pod uwagę kilka konkretnych elementów:

• kierunki studiów, które realnie rozważasz po liceum,
• wymagania rekrutacyjne uczelni (jakie przedmioty i na jakim poziomie są punktowane),
• dotychczasowe wyniki z danego przedmiotu w 1 i 2 klasie,
• to, czy jesteś gotowy na 4–6 godzin tygodniowo z jednego rozszerzenia,
• opinie nauczycieli o Twoich predyspozycjach przedmiotowych.

Rozszerzenia w 3 klasie nie są „dodatkiem” – to one stają się osią planu lekcji i przygotowań do matury.

Czy możesz sam zrezygnować z przedmiotów w 3 klasie liceum?

Wielu uczniów pyta, czy w 3 klasie można po prostu „wypisać się” z części zajęć, które wydają się mało przydatne. Odpowiedź brzmi: nie, jeśli mówimy o przedmiotach obowiązkowych wynikających z ramowego planu nauczania. Uczeń musi realizować wszystkie zajęcia zapisane w planie swojego oddziału – wyjątkiem są tylko te, przy których przepisy wprost przewidują dobrowolność.

Każdy licealista może natomiast decydować o tym, z jakich zajęć nieobowiązkowych chce korzystać. Dotyczy to przede wszystkim religii, etyki, wychowania do życia w rodzinie, a także części zajęć dodatkowych czy kół zainteresowań. W przypadku tych przedmiotów rodzice (lub pełnoletni uczeń) składają stosowne oświadczenie o chęci lub braku chęci uczestnictwa.

Z jakich zajęć możesz się wypisać?

Zakres realnej swobody ucznia w 3 klasie liceum jest mniejszy, niż często się wydaje. Zdecydować możesz tylko o udziale w zajęciach, które z definicji są dobrowolne. Resztę określa ramówka i siatka godzin przyjęta w danej szkole.

Do zajęć, o których udziale decydujesz Ty (lub Twoi rodzice), należą przede wszystkim:

• religia – można nie uczęszczać, składając pisemne oświadczenie,
• etyka – traktowana jako zajęcia do wyboru,
• wychowanie do życia w rodzinie,
• część zajęć dodatkowych, kół zainteresowań i konsultacji przedmiotowych.

Przedmioty profilowe, w tym rozszerzenia wybrane pod maturę, stają się w 3 klasie tak samo obowiązkowe jak język polski czy matematyka.

Dlaczego w 3 klasie tak dużo przedmiotów „znika z radaru”?

Za tym, że w 3 klasie liceum część przedmiotów „odchodzi”, stoją konkretne decyzje programowe. Rozporządzenie z 20 maja 2024 r. o ramowych planach nauczania przewiduje, że geografia, biologia, chemia, fizyka i informatyka w zakresie podstawowym mają w całym cyklu liceum tylko po 4 godziny tygodniowo. Dlatego przydziela się je mocniej w 1–2 klasie, a w 3 klasie zostaje już zwykle tylko 1 godzina tygodniowo na „dokończenie” podstawy.

Podobnie wygląda sytuacja z Historią i teraźniejszością. Ten przedmiot ma mieć łącznie 3 godziny tygodniowo w całym cyklu liceum, więc pojawia się intensywnie w 1 klasie, by w 3 klasie zrobić miejsce na inne treści – między innymi edukację obywatelską oraz przedmioty w zakresie rozszerzonym. Uczniowie odczuwają to jako gwałtowne „ucięcie” HiT-u przed klasą maturalną.

Dyrektor szkoły ma pewną swobodę w rozkładaniu tych godzin między poszczególne lata nauki. Dlatego w jednej szkole HiT kończy się po 2 klasie, w innej po pierwszym półroczu 3 klasy, a w jeszcze innej część godzin z geografii czy chemii jest przesunięta. Dla ucznia liczy się jednak jedno – w 3 klasie wyraźnie widać, które przedmioty będą miały znaczenie przy maturze, a które zamykają swój cykl już na tym etapie.