W branżowej szkole I stopnia trzeba przystąpić do egzaminu zawodowego albo czeladniczego, aby ukończyć szkołę. Nie musisz go zdać, ale nieprzystąpienie do wszystkich wymaganych części oznacza powtarzanie ostatniej klasy.
Jaki egzamin dotyczy ucznia szkoły branżowej?
Rodzaj egzaminu zależy przede wszystkim od tego, gdzie odbywa się przygotowanie zawodowe i jaki status ma pracodawca. Uczeń powinien ustalić tę informację z pracodawcą oraz sekretariatem szkoły, ponieważ to od niej zależy właściwa ścieżka:
- Egzamin zawodowy w OKE – zdaje go uczeń, który nie jest młodocianym pracownikiem u rzemieślnika, a także młodociany pracownik zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem.
- Egzamin czeladniczy w izbie rzemieślniczej – przystępuje do niego młodociany pracownik zatrudniony w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem.
W praktyce najważniejsze pytanie brzmi: czy pracodawca ma status rzemieślnika. Jeżeli tak, właściwy będzie egzamin czeladniczy. W pozostałych przypadkach szkoła kieruje ucznia na egzamin zawodowy organizowany w systemie OKE.
Czym różni się egzamin zawodowy od czeladniczego?
Oba egzaminy sprawdzają przygotowanie do wykonywania zawodu, ale organizują je różne instytucje i mają odmienną konstrukcję.
| Cecha | Egzamin zawodowy (OKE) | Egzamin czeladniczy |
|---|---|---|
| Organizator | Okręgowa komisja egzaminacyjna, zgodnie z zasadami i komunikatami CKE | Komisja egzaminacyjna izby rzemieślniczej |
| Części egzaminu | Część pisemna i praktyczna | Etap teoretyczny, obejmujący część pisemną i ustną, oraz etap praktyczny |
| Warunek zaliczenia | Co najmniej 50% punktów z części pisemnej i 75% z części praktycznej | Co najmniej ocena dostateczna z etapu teoretycznego i praktycznego |
| Dokument po zdaniu | Certyfikat kwalifikacji zawodowej | Świadectwo czeladnicze |
Jak wyglądają oba egzaminy?
Egzamin zawodowy w OKE
Część pisemna egzaminu zawodowego jest zwykle przeprowadzana przy komputerze. Trwa 60 minut i obejmuje 40 zamkniętych zadań jednokrotnego wyboru. Aby zaliczyć tę część, trzeba uzyskać co najmniej 50% punktów, czyli poprawnie rozwiązać przynajmniej 20 zadań.
Część praktyczna polega na wykonaniu zadania właściwego dla danej kwalifikacji. W zależności od zawodu egzamin może sprawdzać wykonanie wyrobu lub usługi, pracę z wykorzystaniem komputera albo przygotowanie dokumentacji. Czas trwania wynosi od 120 do 240 minut, zależnie od kwalifikacji. Do zaliczenia potrzebne jest co najmniej 75% punktów.
Egzamin czeladniczy
Egzamin czeladniczy składa się z etapu teoretycznego i praktycznego. Teoria obejmuje część pisemną oraz ustną. Pytania mogą dotyczyć między innymi rachunkowości zawodowej, dokumentacji działalności gospodarczej, rysunku zawodowego, bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej, prawa pracy oraz podstaw prowadzenia działalności.
W części ustnej sprawdzane są zagadnienia związane z technologią, maszynoznawstwem i materiałoznawstwem. Etap praktyczny polega na samodzielnym wykonaniu zadań zawodowych u pracodawcy albo w warsztacie szkoleniowym spełniającym wymagania organizacyjne i techniczne. Szczegółowe zasady oraz terminy ustala właściwa izba rzemieślnicza.
Nieprzystąpienie do egzaminu to nie to samo co jego niezdanie. Sama obecność nie gwarantuje wyniku pozytywnego, ale formalne przystąpienie pozwala spełnić warunek ukończenia szkoły.
Co się stanie, jeśli nie przystąpię do egzaminu?
Zgodnie z art. 44q ustawy – Prawo oświatowe uczeń kończy branżową szkołę I stopnia po uzyskaniu pozytywnych końcowych ocen klasyfikacyjnych oraz po przystąpieniu do wymaganego egzaminu. Uczeń, który nie przystąpi do egzaminu lub nie weźmie udziału we wszystkich wymaganych częściach, powtarza ostatnią klasę.
Inaczej wygląda sytuacja osoby, która przystąpiła do egzaminu, lecz go nie zdała. Sam negatywny wynik nie blokuje ukończenia szkoły. Trzeba jednak pamiętać, że bez zdania egzaminu uczeń nie uzyska dokumentu potwierdzającego kwalifikację zawodową na zasadach właściwych dla danego egzaminu.
Uczeń będący młodocianym pracownikiem u rzemieślnika może także przystąpić do egzaminu zawodowego, ale nie zastępuje on wymaganego egzaminu czeladniczego i nie jest konieczny do ukończenia szkoły.
Jak przygotować się organizacyjnie?
Przed egzaminem trzeba ustalić, która instytucja go przeprowadza i jakie dokumenty są wymagane. Najbezpieczniej postępować w następującej kolejności:
- Zapytaj pracodawcę, czy prowadzi działalność rzemieślniczą.
- Potwierdź w sekretariacie szkoły, czy masz przystąpić do egzaminu zawodowego, czy czeladniczego.
- Sprawdź termin, miejsce i wymagane dokumenty w OKE, CKE albo właściwej izbie rzemieślniczej.
- Staw się na wszystkie wymagane części egzaminu i wykonaj czynności formalne określone przez organizatora.
- Po zdaniu odbierz certyfikat kwalifikacji zawodowej albo świadectwo czeladnicze.
Harmonogramy, modele części praktycznej i szczegółowe wymagania mogą się zmieniać. Aktualnych informacji szukaj w komunikatach CKE i właściwej OKE albo bezpośrednio w izbie rzemieślniczej. W razie wątpliwości zapytaj także pracodawcę lub szkołę.
Najważniejsze rozróżnienie jest proste: pracownik młodociany u rzemieślnika przystępuje do egzaminu czeladniczego, a w pozostałych przypadkach właściwy jest egzamin zawodowy w OKE. Do ukończenia szkoły konieczne jest przystąpienie do wymaganego egzaminu, lecz nie samo jego zdanie.
