Od roku szkolnego 2024/2025 w liceach czteroletnich i technikach pięcioletnich obowiązuje uszczuplona podstawa programowa z chemii. Od matury w 2025 roku egzamin w Formule 2023 opiera się na wymaganiach ogólnych i szczegółowych tej podstawy, a nie na przejściowych wymaganiach egzaminacyjnych.

Szybka informacja: aktualny dokument określa Rozporządzenie Ministra Edukacji z 28 czerwca 2024 r., opublikowane w Dz.U. z 2024 r. poz. 1019. Przy przygotowaniach do matury warto korzystać z aktualnej podstawy dostępnej w serwisie CKE, a nie z opracowań odnoszących się wyłącznie do dokumentów z 2018 roku.

Zakres podstawowy a rozszerzony

Podstawa programowa rozróżnia dwa poziomy nauczania chemii. Zakres podstawowy daje ogólne podstawy rozumienia substancji, reakcji chemicznych, obliczeń, bezpieczeństwa pracy i doświadczeń. Zakres rozszerzony obejmuje szerszy materiał oraz bardziej złożone obliczenia, interpretacje i doświadczenia.

Cecha Zakres podstawowy Zakres rozszerzony
Cel kształcenia Opanowanie podstawowych pojęć, praw chemicznych i umiejętności potrzebnych w nauce oraz życiu codziennym. Pogłębione rozumienie procesów chemicznych, samodzielne rozwiązywanie problemów i analiza doświadczeń.
Charakter wymagań Podstawowe właściwości substancji, reakcje, stechiometria, roztwory, chemia organiczna i ochrona środowiska. Większa szczegółowość, trudniejsze zależności między budową substancji a jej właściwościami oraz bardziej wymagające obliczenia.
Zastosowanie edukacyjne Ścieżka dla uczniów, którzy nie planują pogłębionej nauki chemii. Ścieżka szczególnie ważna dla osób planujących studia przyrodnicze, medyczne, farmaceutyczne lub biotechnologiczne.

Sam wybór zakresu nie przesądza o przyjęciu na konkretny kierunek. Uczelnia określa własne zasady rekrutacji, dlatego przed wyborem przedmiotu maturalnego trzeba sprawdzić wymagania wybranych studiów. W wielu przypadkach chemia na poziomie rozszerzonym jest jednak potrzebna do konkurowania o miejsce na medycynie, farmacji, chemii i kierunkach pokrewnych.

Najważniejsze zmiany w podstawie od 2024/2025 roku

Nowy dokument ograniczył część treści obecnych w podstawie z 2018 roku. Uczeń przygotowujący się do matury nie powinien bez sprawdzenia przenosić pełnych list zagadnień ze starszych repetytoriów. Wśród wskazanych w materiałach CKE i opracowaniach dotyczących zmiany znalazły się:

  • Elektroliza została usunięta z aktualnego zakresu.
  • Obliczenia termochemiczne zostały ograniczone w porównaniu z wcześniejszym zakresem.
  • Reakcje amidów nie należą do wskazanych aktualnie treści wymaganych w takim zakresie jak wcześniej.
  • Część wymagań szczegółowych została uproszczona lub usunięta, dlatego aktualny dokument ma pierwszeństwo przed archiwalnymi wymaganiami egzaminacyjnymi.

Nie oznacza to, że każdy temat wymieniony w starszej książce jest całkowicie nieprzydatny. Może pomagać w zrozumieniu innych zagadnień, ale nie należy traktować go automatycznie jako obowiązkowego elementu matury. Zakres rozszerzony nadal wymaga rozumowania, wykonywania obliczeń, interpretowania informacji oraz pracy z doświadczeniami chemicznymi.

Gdzie znaleźć aktualną podstawę programową z chemii?

Pełnej treści dokumentu należy szukać w dwóch oficjalnych źródłach:

  • Dziennik Ustaw – Rozporządzenie Ministra Edukacji z 28 czerwca 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 1019.
  • Serwis CKE – dokument „Podstawa programowa z chemii – zakres rozszerzony od 2025 r.” oraz materiały dotyczące matury w Formule 2023.

Przy korzystaniu z materiałów internetowych sprawdź datę ich aktualizacji. Strony opisujące wymagania egzaminacyjne z lat 2023–2024 mogą przedstawiać rozwiązania przejściowe, które nie obowiązują już jako główna podstawa matury od 2025 roku.

Najważniejsza zasada jest prosta: przygotowanie do matury z chemii powinno opierać się na podstawie programowej z 2024 roku i aktualnych materiałach CKE, a nie na samej podstawie z 2018 roku ani na archiwalnych wymaganiach egzaminacyjnych.