Matura rozszerzona z niemieckiego w formule 2023 sprawdza znajomość języka na poziomie B2+, a w rozumieniu wypowiedzi sięga poziomu C1. O wyniku decydują nie tylko słownictwo i gramatyka, lecz także umiejętność analizowania poleceń, zarządzania czasem oraz napisania spójnej wypowiedzi pisemnej. To egzamin dodatkowy, więc nie obowiązuje na nim próg zdawalności.
Jak wygląda matura rozszerzona z niemieckiego?
Arkusz w formule 2023 trwa 150 minut i pozwala uzyskać maksymalnie 60 punktów. Obejmuje rozumienie ze słuchu, rozumienie tekstów pisanych, znajomość środków językowych oraz wypowiedź pisemną. Polecenia są formułowane po polsku, natomiast odpowiedzi udziela się po niemiecku, jeśli zadanie tego wymaga.
| Część egzaminu | Liczba zadań | Punkty | Czas trwania |
|---|---|---|---|
| Rozumienie ze słuchu | 15 | 15 | około 30 minut |
| Rozumienie tekstów pisanych | 18 | 18 | część wspólnego czasu pracy |
| Znajomość środków językowych | 14 | 14 | część wspólnego czasu pracy |
| Wypowiedź pisemna | 1 | 13 | część wspólnego czasu pracy |
W zadaniach mogą pojawić się między innymi wybór wielokrotny, dobieranie, uzupełnianie luk, transformacje zdań, słowotwórstwo, tłumaczenie oraz zadania wymagające zastosowania właściwego zestawu leksykalnego. Nagrania w części dotyczącej rozumienia ze słuchu są odtwarzane dwukrotnie.
Brak progu zdawalności nie oznacza, że przygotowanie nie ma znaczenia. Wynik z języka niemieckiego może być istotny podczas rekrutacji na studia, dlatego trzeba traktować ten egzamin jako rywalizację o jak najwyższą liczbę punktów, a nie tylko formalność.
Co trzeba umieć na poziomie B2+/C1?
Poziom rozszerzony wymaga aktywnego używania języka. Sama umiejętność rozpoznania konstrukcji w tekście nie wystarczy, gdy trzeba samodzielnie uzupełnić lukę, przekształcić zdanie albo stworzyć argument. Szczególnie ważne są struktury leksykalno-gramatyczne, kolokacje i całe zestawy słów używanych w określonych kontekstach.
Na egzaminie sprawdzane są między innymi następujące umiejętności:
- rozumienie głównej myśli, szczegółów i intencji autora wypowiedzi;
- wyciąganie wniosków na podstawie tekstu lub nagrania;
- dobieranie środków językowych do sytuacji komunikacyjnej;
- przetwarzanie informacji, na przykład przez transformację lub tłumaczenie;
- tworzenie bogatej, logicznej i spójnej wypowiedzi pisemnej.
Zakres słownictwa obejmuje 14 działów tematycznych wskazywanych w wymaganiach CKE:
| Dział | Zakres |
|---|---|
| Człowiek | dane osobowe, wygląd, charakter, uczucia, zainteresowania |
| Dom | miejsce zamieszkania, wyposażenie, obowiązki domowe |
| Szkoła | edukacja, przedmioty, egzaminy, życie szkolne |
| Praca | zawody, warunki zatrudnienia, kariera |
| Życie rodzinne i towarzyskie | relacje, wydarzenia, formy spędzania czasu |
| Żywienie | produkty, posiłki, nawyki żywieniowe |
| Zakupy i usługi | towary, reklamacje, płatności, usługi |
| Podróżowanie i turystyka | transport, noclegi, zwiedzanie, problemy w podróży |
| Kultura | literatura, film, muzyka, media, sztuka |
| Sport | dyscypliny, trening, zawody, aktywność fizyczna |
| Zdrowie | objawy, leczenie, profilaktyka, styl życia |
| Nauka i technika | odkrycia, urządzenia, internet, nowe technologie |
| Świat przyrody | środowisko, klimat, krajobraz, ochrona przyrody |
| Państwo i społeczeństwo | instytucje, problemy społeczne, prawa i obowiązki obywatelskie |
W gramatyce trzeba rozdzielić znajomość bierną od czynnej. Bierna pozwala rozpoznać znaczenie konstrukcji podczas czytania lub słuchania. Czynna jest potrzebna wtedy, gdy samodzielnie tworzysz poprawne zdanie. Na poziomie rozszerzonym należy swobodnie posługiwać się między innymi czasami, stroną bierną, zdaniami podrzędnymi, mową zależną, trybem przypuszczającym, rekcją czasowników oraz słowotwórstwem.
Pomocne są tak zwane sety leksykalne, czyli połączenia słów uczone jako całość, na przykład czasownik wraz z wymaganym przyimkiem. Takie zestawy przyspieszają rozwiązywanie zadań otwartych i ograniczają błędy wynikające z dosłownego tłumaczenia z języka polskiego.
Jak napisać rozprawkę lub artykuł?
Wypowiedź pisemna daje 13 punktów i wymaga napisania tekstu o długości 200–250 wyrazów. Otrzymujesz dwa tematy i wybierasz jeden. Polecenie wskazuje elementy, które trzeba omówić. Pominięcie jednego z nich może obniżyć ocenę nawet wtedy, gdy język tekstu jest poprawny.
Przed rozpoczęciem pisania przeanalizuj temat, zaznacz wszystkie wymagania i zaplanuj argumenty. Następnie zadbaj o następujące elementy:
- Wstęp – wprowadź problem i określ kierunek wypowiedzi, zamiast przepisywać treść polecenia.
- Rozwinięcie – przedstaw argumenty, wyjaśnij je i poprzyj konkretnymi przykładami.
- Spójność – używaj wyrażeń porządkujących tok rozumowania, takich jak erstens, außerdem, einerseits i andererseits.
- Zakończenie – sformułuj wniosek wynikający z argumentacji, bez wprowadzania nowego, nieomówionego stanowiska.
- Precyzja językowa – zastępuj potoczne słowa, takie jak super czy toll, bardziej precyzyjnymi określeniami.
Najważniejsza jest jakość argumentacji, a nie liczba zdań. Każdy argument powinien odpowiadać na pytanie, dlaczego dane stanowisko jest uzasadnione. W artykule potrzebny jest także tytuł i styl dopasowany do potencjalnego odbiorcy. W rozprawce większe znaczenie ma jasna teza oraz uporządkowane rozważenie argumentów.
Po napisaniu tekstu sprawdź, czy omówiłeś wszystkie elementy polecenia, zachowałeś limit słów i połączyłeś akapity logicznymi przejściami. Nie poświęcaj całego czasu na rozbudowywanie treści kosztem korekty. Błąd w rekcji, szyku zdania lub końcówce czasownika może być łatwy do poprawienia podczas ponownego czytania.
Jak zaplanować przygotowania?
Plan nauki powinien obejmować wszystkie części arkusza. Samo powtarzanie słówek nie przygotuje do słuchania, pisania ani zadań z transformacji. Pracuj etapami:
- Przeanalizuj arkusze CKE – sprawdź typy zadań, sposób formułowania poleceń i kryteria oceniania.
- Uzupełnij gramatykę – zapisuj błędy z ćwiczeń i wracaj do tych konstrukcji w regularnych odstępach.
- Buduj słownictwo w kontekście – ucz się kolokacji, rekcji i setów leksykalnych, a nie wyłącznie pojedynczych słów.
- Pisz pełne wypowiedzi – ćwicz planowanie, pilnuj limitu i samodzielnie sprawdzaj realizację każdego elementu tematu.
- Trenuj rozumienie ze słuchu – słuchaj nagrań z różnymi akcentami, najpierw dla ogólnego sensu, a następnie dla szczegółów.
Co pewien czas rozwiązuj cały arkusz w warunkach zbliżonych do egzaminacyjnych. Zapisuj nie tylko wynik, ale także przyczynę każdego błędu. Inaczej pracuje się nad brakiem słownictwa, inaczej nad nieuwagą, a jeszcze inaczej nad niewłaściwym zarządzaniem czasem.
Co zabrać na egzamin?
Przed wyjściem sprawdź podstawowe rzeczy, aby rano nie szukać ich w pośpiechu:
- zabierz dokument tożsamości wymagany do wpuszczenia na salę;
- przygotuj czarny długopis, najlepiej także zapasowy;
- weź wodę, jeśli zasady obowiązujące w szkole na to pozwalają;
- zostaw telefon, smartwatch i inne urządzenia elektroniczne poza salą;
- nie wnoś maskotek, talizmanów ani przedmiotów, których komisja może nie dopuścić.
Osoby korzystające z dostosowania warunków egzaminu, w tym z wydłużonego czasu, powinny wcześniej sprawdzić ustalenia przekazane przez szkołę. W dniu egzaminu skup się na poleceniach, kontroluj czas i nie zatrzymuj się zbyt długo przy jednym zadaniu.
Najlepsze przygotowanie łączy analizę arkuszy CKE, aktywną pracę nad gramatyką i słownictwem oraz regularne pisanie. Dzięki temu poziom B2+/C1 przestaje być ogólnym hasłem, a staje się zestawem konkretnych umiejętności, które można systematycznie ćwiczyć.
