Prawo – jakie przedmioty wybrać na maturze?

Myślisz o studiach prawniczych, ale nie wiesz, jakie przedmioty wybrać na maturze? Z tego tekstu dowiesz się, które kombinacje są najczęściej wymagane na kierunku prawo na polskich uczelniach. Dzięki temu łatwiej zaplanujesz swój profil w liceum i przygotowania do egzaminu.

Jakie przedmioty maturalne są najczęściej wymagane na prawo?

Jeśli przejrzysz wymagania takich uczelni jak Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Jagielloński, UAM w Poznaniu czy Uniwersytet Wrocławski, szybko zauważysz powtarzający się schemat. Rekrutacja zwykle opiera się na kilku przedmiotach ogólnych i jednym lub dwóch profilujących kandydata w stronę nauk humanistycznych albo społecznych.

Na większości uczelni publicznych w Polsce pojawia się zestaw: język polski, język obcy nowożytny oraz jeden z przedmiotów takich jak historia, wiedza o społeczeństwie, czasem matematyka albo geografia. Niektóre uczelnie dołączają też filozofię lub język łaciński i kulturę antyczną, co dobrze pasuje do profilu prawniczego.

Język polski i język obcy

Język polski pojawia się jako wymagany przedmiot w kryteriach rekrutacji na prawo na takich uczelniach jak Uniwersytet Warszawski, UJ, UMCS w Lublinie, Uniwersytet Gdański, UŁ czy Uniwersytet Śląski. Dla wielu wydziałów prawa jest to podstawowy wskaźnik tego, jak radzisz sobie z analizą tekstu, argumentacją i pracą z językiem.

Język obcy nowożytny jest równie częsty. Wymaga go między innymi Akademia Sztuki Wojennej w Warszawie, Uniwersytet Opolski, Uniwersytet Szczeciński, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach oraz wiele innych uczelni. Na niektórych kierunkach, jak prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim, wybierasz konkretny język spośród angielskiego, niemieckiego, francuskiego, hiszpańskiego, włoskiego, rosyjskiego lub łaciny.

Historia, WOS i przedmioty humanistyczne

Najczęściej profilującym przedmiotem jest historia albo wiedza o społeczeństwie. Tak jest między innymi na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Uniwersytecie Radomskim, Uniwersytecie Rzeszowskim, Uniwersytecie Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie czy w Akademii im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim. Często możesz wybrać, który z tych dwóch przedmiotów lepiej pasuje do twoich mocnych stron.

Na kilku uczelniach wyraźnie premiuje się kandydatów, którzy zdawali historię lub WOS. Dobry przykład to Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, gdzie liczba punktów za te przedmioty jest podwyższana o 20%. Podobnie myślą wydziały, które dopuszczają też takie przedmioty jak filozofia, historia sztuki czy historia muzyki (np. KUL, Uniwersytet Szczeciński), bo pokazują one znajomość kultury i umiejętność interpretacji tekstów.

Matematyka, geografia i inne przedmioty

Coraz więcej uczelni dopuszcza lub wymaga także matematyki. Tak robi na przykład Uniwersytet Warszawski, UJ w Krakowie, Uniwersytet Jana Kochanowskiego, UMCS, Uniwersytet Łódzki, a także uczelnie techniczne, jak Politechnika Bydgoska. Wynik z matematyki bywa liczony na równi z historią albo WOS, bo pokazuje umiejętność logicznego myślenia i pracy z abstrakcyjnymi problemami.

Na liście wymagań często pojawiają się też inne przedmioty, które możesz dobrać do swojego profilu: geografia (np. Uniwersytet Gdański, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski), biologia czy chemia (np. UMCS, KUL, Uniwersytet Warszawski). Nie są to typowo prawnicze kierunki, ale dobre wyniki z nich pozwalają zdobyć więcej punktów w rekrutacji.

Najczęstszy zestaw na prawo to język polski, język obcy nowożytny oraz historia lub wiedza o społeczeństwie, uzupełnione czasem o matematykę.

Jak wyglądają wymagania na prawo na różnych uczelniach?

Patrząc na całą Polskę, widać kilka wyraźnych modeli rekrutacji. Inaczej podchodzą do matury największe uniwersytety, inaczej uczelnie regionalne, a jeszcze inaczej uczelnie niepubliczne, które często opierają nabór tylko na złożeniu świadectwa w terminie.

Dobrze widać to na porównaniu kilku popularnych kierunków prawa. Poniżej zestawienie wybranych uczelni i ich wymagań wobec kandydatów:

Największe uniwersytety publiczne

Na flagowych kierunkach prawa, takich jak kierunek na Uniwersytecie Warszawskim czy Uniwersytecie Jagiellońskim, liczy się kilka przedmiotów. UW wymaga zestawu: polski, matematyka, język obcy oraz dwa dodatkowe przedmioty do wyboru z szerokiej listy, gdzie znajdują się między innymi historia, WOS, filozofia, geografia, informatyka i przedmioty przyrodnicze.

UJ działa trochę inaczej, bo każe wybrać dwa przedmioty spośród: język polski, historia, matematyka, WOS oraz osobno wskazać język obcy. Daje to sporą elastyczność, ale też wymaga przemyślenia, które przedmioty potrafisz zdać najlepiej. Uniwersytet Wrocławski z kolei łączy wymaganie języka obcego z historią lub matematyką oraz jeszcze jednym przedmiotem z katalogu, w którym znajdziesz między innymi język polski, geografię i WOS.

Uczelnie regionalne i ekonomiczne

Na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie rekrutacja na prawo opiera się na wyniku z języka polskiego oraz jednym przedmiocie do wyboru z grupy: język obcy, historia, matematyka, wiedza o społeczeństwie. To dobry przykład profilu, który łączy podejście humanistyczne ze ścisłym.

Na Uniwersytecie Rzeszowskim obowiązkowy jest język polski, a dodatkowo wybierasz jeden przedmiot z listy obejmującej biologię, chemię, fizykę, geografię, historię, język obcy, matematykę i WOS. Z kolei Uniwersytet Warmińsko-Mazurski wymaga trzech przedmiotów do wyboru z zestawu: język polski, język obcy, matematyka, historia, geografia, WOS. Widać, że nawet uczelnie spoza największych miast pozwalają stworzyć różne konfiguracje, ale trzon przedmiotów pozostaje zbliżony.

Uczelnie niepubliczne

Na wielu uczelniach niepublicznych sprawa wygląda prościej. Przykłady to Uczelnia Łazarskiego, Akademia Leona Koźmińskiego, Uniwersytet SWPS, Uniwersytet WSB Merito, Uniwersytet VIZJA czy Wyższa Szkoła Prawa we Wrocławiu. Wymagania maturalne są tu najczęściej opisane jednym zdaniem: rekrutacja odbywa się na podstawie złożenia wymaganych dokumentów w terminie.

W praktyce oznacza to, że nie ma sztywno wskazanych przedmiotów, które musisz zdawać, żeby dostać się na prawo. Nadal jednak liczy się wynik procentowy z matury, a dobre przygotowanie z języka polskiego, języka obcego i jednego przedmiotu humanistycznego ułatwia naukę na studiach.

Na uczelniach niepublicznych brak katalogu wymaganych przedmiotów nie znosi jednego faktu – dobry wynik z profilu humanistycznego wciąż daje ci przewagę.

Czy lepiej zdawać historię czy wiedzę o społeczeństwie?

To jedno z najczęstszych pytań kandydatów na prawo. W wymaganiach uczelni obie opcje bardzo często stoją obok siebie, na przykład na Uniwersytecie Zielonogórskim, Uniwersytecie Pomorskim w Słupsku, Uniwersytecie w Białymstoku, Uniwersytecie Opolskim czy w Akademii Jakuba z Paradyża. Wybór zależy więc głównie od twoich predyspozycji i stylu uczenia się.

Historia mocniej ćwiczy pamięć chronologii, faktów i procesów politycznych. Przygotowuje też do pracy z dłuższymi tekstami źródłowymi, co bywa przydatne podczas nauki prawa konstytucyjnego czy historii ustroju. Wiedza o społeczeństwie koncentruje się bardziej na strukturach państwa, systemach politycznych, prawach i wolnościach obywatelskich oraz organizacjach międzynarodowych.

Dlaczego warto rozważyć historię?

Na kilku uczelniach historia ma status przedmiotu podstawowego w rekrutacji. Widać to zwłaszcza tam, gdzie wymaga się zestawu „język polski plus historia lub WOS”, jak na Uniwersytecie Komisji Edukacji Narodowej, Uniwersytecie Radomskim czy Uniwersytecie Warszawskim. Historia często daje mocny fundament do rozumienia zmian ustrojowych i ewolucji prawa.

Jeśli lubisz czytać, analizować wydarzenia w szerszym kontekście i porównywać rozwiązania z różnych epok, to matura z historii może okazać się strzałem w dziesiątkę. Wielu studentów podkreśla, że znajomość historii pomaga im później w przedmiotach z zakresu prawa konstytucyjnego oraz teorii państwa.

Kiedy lepszy będzie WOS?

Wiedza o społeczeństwie mocno wiąże się z aktualną polityką, prawami człowieka i funkcjonowaniem instytucji publicznych. Porusza zagadnienia, które pojawią się później w takich blokach jak prawo administracyjne czy międzynarodowe prawo publiczne. Dla wielu uczniów WOS jest bardziej „tu i teraz” niż historia, bo dotyka bieżących problemów i dyskusji.

Na części uczelni WOS stawiany jest na równi z historią, co daje ci realny wybór. Tak dzieje się między innymi na UAM, Uniwersytecie Łódzkim, Uniwersytecie Opolskim, UMCS czy Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Jeżeli dobrze czujesz się w analizie artykułów prasowych, lubisz debatować i interesujesz się aktualnymi wydarzeniami, WOS może być dla ciebie bardziej naturalną ścieżką.

Na jakim poziomie zdawać przedmioty na prawo?

Wymagania rekrutacyjne często nie narzucają jednego poziomu. Uczelnie takie jak Uniwersytet Śląski czy część uniwersytetów regionalnych biorą pod uwagę po prostu trzy przedmioty z matury pisemnej z najlepszym wynikiem procentowym. Inne, jak UW czy UJ, stosują przeliczniki punktów, które premiują wyniki z poziomu rozszerzonego.

Jeśli celujesz w wydziały prawa w największych miastach, rozszerzenie z przynajmniej jednego przedmiotu profilującego daje realną przewagę. Może to być historia, WOS, ale też matematyka czy język obcy, w zależności od tego, z czego jesteś najsilniejszy. Poziom rozszerzony wymaga więcej pracy, ale ułatwia później start na uczelni o dużej konkurencji.

Jak ułożyć swój pakiet maturalny pod prawo?

Skoro wymagania uczelni bywają zróżnicowane, jak zbudować zestaw, który otworzy ci jak najwięcej drzwi na prawo? Warto zacząć od przejrzenia kryteriów na kilku uczelniach, które realnie bierzesz pod uwagę, na przykład Uniwersytet Warszawski, UJ, UAM, uczelnię regionalną z twojego województwa oraz jedną uczelnię niepubliczną.

Na tej podstawie możesz zaplanować taki pakiet maturalny, który jednocześnie pasuje do twoich mocnych stron i jest akceptowany na wielu wydziałach. Często sprawdza się zestaw skonstruowany według prostego schematu:

• jeden przedmiot obowiązkowy w profilu humanistycznym, najczęściej język polski na poziomie podstawowym lub rozszerzonym,
• jeden przedmiot profilujący – historia albo wiedza o społeczeństwie, najlepiej na poziomie rozszerzonym,
• język obcy nowożytny, który pojawia się w wymaganiach rekrutacyjnych,
• opcjonalnie matematyka na poziomie rozszerzonym lub dodatkowy przedmiot z listy uczelni, na przykład geografia lub filozofia.

Przy planowaniu warto pomyśleć też o tzw. planie awaryjnym. Nie każda uczelnia przyjmuje wyłącznie na kierunek prawo, część kandydatów rozważa także administrację, stosunki międzynarodowe czy ekonomię. Zestaw przedmiotów, który daje szansę na kilka pokrewnych kierunków, często jest bezpieczniejszy.

Dobrym ćwiczeniem jest stworzenie krótkiej listy przedmiotów, które pojawiają się najczęściej w wymaganiach różnych uczelni i zaznaczenie, które z nich realnie możesz zdać na wysokim poziomie. Taka checklista pozwala uniknąć sytuacji, w której wymarzony wydział prawa odpada tylko dlatego, że brakuje ci jednego wymaganego przedmiotu:

1. język polski – wymagany na większości kierunków prawa na uczelniach publicznych,
2. język obcy nowożytny – bardzo często brany pod uwagę,
3. historia – szczególnie istotna na największych uniwersytetach,
4. wiedza o społeczeństwie – popularna alternatywa lub uzupełnienie historii,
5. matematyka – nagradzana na części wydziałów prawa, zwłaszcza w dużych ośrodkach akademickich.

Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, sprawdź wymagania trzech uczelni: z twojego regionu, jednego z największych uniwersytetów oraz wybranej uczelni niepublicznej. Wspólna część ich list przedmiotów to dobry punkt wyjścia do wyboru matur.