W liceum ogólnokształcącym uczniowie realizują przedmioty określone w podstawie programowej MEN. Obejmują one języki, matematykę, nauki humanistyczne, przyrodnicze, ścisłe, informatykę, wychowanie fizyczne oraz edukację dla bezpieczeństwa. Część przedmiotów odbywa się w zakresie podstawowym, a część może być prowadzona także na poziomie rozszerzonym.
Jakie przedmioty są w liceum ogólnokształcącym?
Wykaz zajęć wynika z rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 30 stycznia 2018 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia, z późniejszymi zmianami. Podstawa programowa jest wspólna dla liceów w całej Polsce, ale konkretna szkoła samodzielnie układa plan nauczania i ofertę klas.
Do przedmiotów realizowanych w liceum należą:
- język polski
- język obcy nowożytny
- matematyka
- historia
- wiedza o społeczeństwie
- geografia
- biologia
- chemia
- fizyka
- informatyka
- filozofia
- język łaciński i kultura antyczna
- muzyka
- plastyka
- historia sztuki
- wychowanie fizyczne
- edukacja dla bezpieczeństwa
- historia i teraźniejszość lub przedmioty wprowadzone w miejsce tego przedmiotu zgodnie z aktualnymi przepisami
- podstawy przedsiębiorczości lub biznes i zarządzanie, zależnie od rocznika i obowiązujących przepisów
Nie każdy uczeń ma wszystkie te przedmioty w takim samym wymiarze. O tym, które rozszerzenia znajdą się w danej klasie, decyduje oferta szkoły i wybrany profil.
Podział przedmiotów na zakres podstawowy i rozszerzony
Przedmioty można uporządkować według tego, czy podstawa programowa przewiduje dla nich zakres podstawowy, rozszerzony albo oba poziomy. Zestawienie ułatwia odróżnienie zajęć obowiązkowych od tych, które szkoła może zaproponować jako profil klasy:
| Zakres realizacji | Przedmioty | Uwagi |
|---|---|---|
| Tylko zakres podstawowy | muzyka, plastyka, wychowanie fizyczne, edukacja dla bezpieczeństwa, historia i teraźniejszość, podstawy przedsiębiorczości lub biznes i zarządzanie | Przedmioty te nie tworzą standardowego rozszerzenia maturalnego w obecnej strukturze podstawy programowej. |
| Zakres podstawowy i rozszerzony | język polski, język obcy nowożytny, matematyka, historia, geografia, biologia, chemia, fizyka, informatyka, wiedza o społeczeństwie, język mniejszości narodowej lub etnicznej, język kaszubski | Szkoła może prowadzić te przedmioty na obu poziomach, zależnie od profilu i organizacji nauki. |
| Tylko zakres rozszerzony | filozofia, język łaciński i kultura antyczna, historia sztuki | Ich realizacja zależy od tego, czy szkoła uwzględni je w swojej ofercie. |
W podstawie programowej mogą występować także szczegółowe zmiany nazw i zakresów przedmiotów. Z tego powodu aktualny plan konkretnego liceum należy sprawdzić w statucie szkoły, ofercie rekrutacyjnej albo szkolnym planie nauczania.
Czym różni się zakres podstawowy od rozszerzonego?
Zakres podstawowy jest wspólnym fundamentem kształcenia ogólnego. Zapewnia wiedzę i umiejętności, które powinien zdobyć każdy uczeń liceum. Dotyczy to między innymi języka polskiego, matematyki, języka obcego, historii oraz wybranych przedmiotów przyrodniczych i społecznych.
Zakres rozszerzony obejmuje szerszy i bardziej szczegółowy materiał. Uczeń analizuje więcej zagadnień, pracuje z trudniejszymi tekstami, problemami lub doświadczeniami i zwykle przygotowuje się w ten sposób do matury z wybranego przedmiotu. Rozszerzenie może mieć znaczenie przy rekrutacji na studia, ponieważ uczelnie często uwzględniają wyniki matury z określonych przedmiotów.
Uczeń wybiera przedmioty rozszerzone w ramach oferty konkretnej szkoły. W praktyce robi to najczęściej przy wyborze profilu klasy lub pod koniec pierwszej klasy, choć organizacja może być różna. Nie każde liceum oferuje wszystkie możliwe rozszerzenia. Jedna szkoła może prowadzić klasę z matematyką i fizyką, a inna z biologią i chemią.
W przypadku języka polskiego, języka obcego nowożytnego i matematyki rozszerzenie jest traktowane jako dalsza realizacja tego samego przedmiotu, a nie jako dwa oddzielne przedmioty z dwiema ocenami. Szczegółowy moment rozpoczęcia rozszerzenia zależy od zasad określonych w planie nauczania.
Jakie przedmioty dodatkowe mogą pojawić się w liceum?
Poza przedmiotami ogólnokształcącymi szkoła może organizować zajęcia wynikające z potrzeb uczniów, przepisów oświatowych albo specyfiki lokalnej. Ich dostępność i sposób prowadzenia mogą się różnić:
- Wychowanie do życia w rodzinie – zajęcia mają określone zasady organizacji i nie są przedmiotem maturalnym.
- Religia lub etyka – udział w tych zajęciach zależy od deklaracji i organizacji przyjętej w szkole.
- Język mniejszości narodowej lub etnicznej – jest prowadzony w szkołach lub oddziałach, w których występuje taka potrzeba.
- Język regionalny, na przykład kaszubski – może być realizowany w szkołach spełniających warunki przewidziane w przepisach.
- Doradztwo zawodowe i edukacja zdrowotna – mogą być organizowane w ramach odrębnych zajęć lub działań szkoły zgodnie z aktualnymi regulacjami.
Najważniejsza zasada jest prosta: lista przedmiotów wynika z podstawy programowej, natomiast rzeczywisty zestaw rozszerzeń zależy od konkretnego liceum. Przy wyborze szkoły warto więc sprawdzić nie tylko nazwę profilu, lecz także przedmioty rozszerzone, języki obce i plan nauczania dla danego rocznika.
